أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
285
قانون ( فارسى )
انتقال بد آن است كه جراحت از اندامى به اندام ارزندهتر انتقال يابد ، مانند چرك ورم ذات الجنب كه بسوى قلب مىرود يا به ذات الريه منتهى مىشود . در مورد انتقال ورمهاى درونى و خراج آنها نشانههائى وجود دارد كه مىتوان بوسيله آنها پى برد آيا جراحت به سوى بالا در حركت است و يا به سوى پائين . اگر جراحت به طرف پائين برود در شراسيفها احساس كشيدگى و سنگينى مىشود و اگر بالارو باشد تنفس به دشوارى و بدحالى و تنگى گرفتار مىگردد ، ناراحتى ايجاد مىشود ، التهابى از پائين به بالا روى مىآورد ، در طرف ترقوه سنگينى احساس مىشود ، دردسر ببار مىآورد و شايد بر ترقوه و ساعد نيز اثر بگذارد . اگر چرك بالارو به مغز برسد خطرناك است و اگر به سوى گوشت سست پشت گوشها آيد اميد نجاتى هست . خونريزى بينى در اين حالت و حالات ديگر ورم درونى راهنماى خوبى است . تا اينجا به اين مقدار توضيح كفايت كن تا بعد كه در زمينه ورمها شرح مفصلى خواهيم داشت و در آن ، چگونگى ورم هريك از اندامهاى درونى را توضيح خواهيم داد . فصل يازدهم - علائم از هم گسستگى اگر در اندامى « از هم گسستگى » آشكار پيدا شود مىتوان آن را با حس درك كرد و اگر اين گسستگى در اندامهاى درونى ايجاد گردد ، درد نافذ و تيركش و خوره - بويژه اگر تب همراه نداشته باشد - از علائم آن بشمار مىروند . اگر از هم گسستگى بعد از بروز نشانههاى ورم و پخته شدن آن باشد غالبا جريان خلط در پى دارد ، نظير حالتى كه خون همراه بزاق و يا در تخليهء سينه بيرون مىريزد و يا چرك و كثافت و جراحت بيرون مىآيد . اگر از هم گسستگى كمى بعد از ورم روى دهد ممكن است دليل آن باشد كه ورم پختهاى تركيده است و شايد همچنين نباشد . اگر تركيدن بر اثر رسيدن ورم باشد ، تب و سنگينى بعد از تركيدن و بيرون دادن چرك و جراحت ، بر طرف مىشود و بدن سبك مىگردد . اگر تركيدن ، قبل از رسيدن ورم ظاهر شده باشد ، درد زياد و شديدتر مىگردد . از هم گسستگى را همچنين مىتوان از بركنده شدن اندام از جاى خود و يا از جا دررفتن آن شناخت ، مانند حالت فتق . يكى از دلايل از هم گسستگى باقى ماندن مواد دفعى در مجراى عادى است كه در اين حالت شايد از راه طبيعى خود دور نيفتاده باشد ، ليكن در جائى ريخته است كه از هم گسستگى ببار آورده است . چنان كه در شخص بيمارى كه رودهاش سوراخ شده است مدفوع متوقف مىگردد . از هم گسستگى ممكن است آنقدر پنهان بماند كه هيچيك از آن علائم را نشان